mobile_logomobile_logomobile_logomobile_logo
  • Home
  • การให้บริการ
    • ขั้นตอนการรับบริการศูนย์กายภาพบำบัด
    • ข้อมูลที่ควรทราบก่อนเข้ารับบริการ
    • ปฏิทินจัดอบรมความรู้สู่ประชาชน
    • ลงทะเบียนประวัติออนไลน์
    • ระบบตรวจสอบรหัสผู้ป่วย (HN) ออนไลน์
  • เกี่ยวกับเรา
    • ปรัชญา วิสัยทัศน์ พันธกิจ
    • คณะกรรมการประจำศูนย์กายภาพบำบัด
    • โครงสร้างศูนย์กายภาพบำบัด
    • นักกายภาพบำบัด นักกิจกรรมบำบัด (ปิ่นเกล้า)
    • นักกายภาพบำบัด นักกิจกรรมบำบัด (ศาลายา)
  • การรักษา
    • กายภาพบำบัดระบบกระดูกและกล้ามเนื้อ
    • กายภาพบำบัดระบบประสาท
    • กายภาพบำบัดทางเด็ก
    • กิจกรรมบำบัด
    • คลินิกกระดูกสันหลังคด
    • คลินิกกายภาพบำบัดทางการกีฬา
    • คลินิกกายภาพบำบัดทางการยศาสตร์
    • คลินิกกายภาพบำบัดในสุขภาพหญิง
    • คลินิกผู้สูงอายุ
    • คลินิกวอยตาบำบัด (Vojta Therapy)
    • คลินิกโรคเวียนศีรษะและการทรงตัว
  • โครงการพิเศษ
    • HealthcaRe Tele-delivery Service
    • โครงการเตรียมความพร้อมสู่การเรียน (School readiness)
    • กลุ่มกิจกรรมบำบัดสำหรับผู้สูงอายุ
    • โครงการตรวจหลอดเลือด
    • โครงการธาราบำบัด
    • โครงการกิจกรรมบำบัดสำหรับผู้สูงอายุ สมองเสื่อมป้องกันได้
  • ประกาศ
  • ติดต่อเรา
  • TH
    • EN
    • TH
✕

โรคโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ (lumbar stenosis)

  • Home
  • บทความ ความรู้สู่ประชาชน กายภาพบำบัดทางระบบกล้ามเนื้อ กระดูกและข้อ
  • โรคโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ (lumbar stenosis)

โรคโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ (lumbar stenosis)

เมษายน 21, 2023
Categories
  • กายภาพบำบัดทางระบบกล้ามเนื้อ กระดูกและข้อ
  • บทความ ความรู้สู่ประชาชน
Tags
  • grocery cart sign
  • Lumbar
  • sciatica pain
  • stenosis

“ปวดสะโพกร้าวลงขา บางครั้งมีอาการอ่อนแรงของขาและอาการชาที่เท้าร่วมด้วยเมื่อเดินนาน ๆ อาการจะดีขึ้นเมื่อนั่งพัก หรือโน้มตัวไปข้างหน้า”

อาการข้างต้นเป็นอาการที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุทั้งชายและหญิงที่มาเข้ารับบริการที่ศูนย์กายภาพบำบัด คณะกายภาพบำบัด มหาวิทยาลัยมหิดล ซึ่งอาการปวดหลังหรือสะโพกและมีอาการร้าวลงขา เกิดจากหลายสาเหตุที่เป็นไปได้ ซึ่งมีอาการแสดงที่คล้ายกัน ถ้ามีอาการร้าวลงขา สิ่งแรกที่คิดถึงคือ “รากประสาทบริเวณกระดูกสันหลังส่วนเอวได้รับผลกระทบ” แต่พยาธิสภาพของกระดูกสันหลังที่ทำให้เกิดการรบกวนรากประสาทได้นั้น ล้วนมีหลายสาเหตุ หลายประเภท และหลายโรคมาก ดังนั้นในบทความนี้ขอกล่าวถึง “รากประสาทบริเวณกระดูกสันหลังส่วนเอวได้รับผลกระทบจาก โพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ”

โรคโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ คืออะไร

กระดูกสันหลังตั้งแต่ระดับคอจนถึงระดับเอว ภายในมีช่องว่างที่เรียกว่า ช่องไขสันหลัง (spinal canal) ซึ่งภายในช่องไขสันหลังเป็นที่อยู่ของ ไขสันหลัง รากประสาท หลอดเลือด รวมถึงเอ็นยึดกระดูกสันหลัง เป็นต้น เมื่อเกิดพยาธิสภาพภายในช่องไขสันหลัง จนทำให้ช่องไขสันหลังแคบลง จนไปกดเบียดและรบกวนไขสันหลัง รากประสาทหรือหลอดเลือด จนทำให้การทำงานของโครงสร้างเหล่านี้ผิดปกติไป (1,2)

รูปที่ 1 แสดงโครงสร้างกระดูกสันหลังและเอ็น ligamentum flavum (สีเหลือง)

รูปที่ 1 แสดงโครงสร้างกระดูกสันหลังและเอ็น ligamentum flavum (สีเหลือง)

ช่องไขสันหลังตีบแคบเกิดจากอะไร 

สามารถเกิดได้ 2 สาเหตุหลัก ๆ ได้แก่

  1. เป็นแต่กำเนิดซึ่งเกิดจากความผิดปกติของโครงสร้างกระดูกสันหลัง
  2. เกิดจากความเสื่อม ซึ่งจากงานศึกษาส่วนใหญ่พบว่า มักพบผู้ป่วยโรคโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบที่เกิดจากสาเหตุของความเสื่อมของกระดูกสันหลังมากกว่า โดยโครงสร้างภายในโพรงกระดูกสันหลัง ได้แก่ เอ็น ligamentum flavum (ดังแสดงในภาพที่ระบายสีเหลือง) ในภาพ 1 ที่อยู่ภายในและทอดยาวไปตามโพรงของกระดูกสันหลังหนาตัวขึ้น ทำให้พื้นที่ภายในโพรงแคบลง จนทำให้เกิดการกดเบียด และรบกวนประสาทไขสันหลัง ดังแสดงในภาพ 2

นอกจากนี้ ยังมีหลายงานศึกษาพบว่า โรคนี้สัมพันธ์กับความเสื่อมของหมอนรองกระดูกสันหลัง เพราะเมื่อหมอนรองกระดูกสันหลังเสื่อม จะทำให้กระดูกสันหลังเกิดการเคลื่อนไหวที่มากเกินไป จนทำให้เกิดความไม่มั่นคง (lumbar instability) จนนำไปสู่กระดูกสันหลังเคลื่อน (lumbar spondylolisthesis) เมื่อมีการเคลื่อนของข้อต่อบนต่อข้อต่อล่าง ทำให้ความอิ่มตัวของ intervertebral disc ลดลง ส่งผลต่อพื้นที่ที่แคบลงภายในโพรงกระดูกสันหลัง จนทำให้เกิดการกดเบียดเส้นประสาทไขสันหลังได้ (1,4)

รูปที่ 2 แสดงโครงสร้างกระดูกสันหลังปกติ และโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ

รูปที่ 2 แสดงโครงสร้างกระดูกสันหลังปกติ และโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ

อาการแสดง

  • ปวดหลัง ร้าวลงขา (sciatica pain) บางครั้งร่วมกับมีชา และอ่อนแรง
  • มีอาการปวดร้าวลงขาได้ทั้งข้างเดียวหรือสองข้าง
  • กรณีที่อาการขั้นรุนแรง คือ ไม่สามารถกลั้นปัสสาวะได้
  • อาการจะมากขึ้น เมื่อยืนหรือเดินนาน ๆ หรือแอ่นหลัง
  • อาการจะดีขึ้นเมื่อนั่ง นอน หรือก้มตัว โน้มตัวไปด้านหน้า

จากอาการแสดงข้างต้น จะเห็นพฤติกรรมอาการที่เด่นชัดของโรคนี้ ตามที่ขีดเส้นใต้ ซึ่งผู้อ่านสามารถนำไปสังเกตอาการของตนเอง หรือคนในครอบครัวได้ แต่จะมีพฤติกรรมอาการที่สำคัญอีกประการ คือ จากอาการแสดงข้างต้น ถ้าผู้ป่วยยืน หรือเดินนาน ๆ จะมีอาการปวดร้าวลงขาเพิ่มมากขึ้น แต่ถ้าผู้ป่วยเดินในลักษณะท่าทางโน้มตัวไปด้านหน้าเล็กน้อย ผู้ป่วยจะสามารถเดินต่อได้ไกลเพิ่มขึ้น ยกตัวอย่างเช่น การเดินโดยเข็นรถเข็นตามซุปเปอร์มาเก็ต (grocery cart sign) (ภาพ 3) จนเป็นที่มาของการนำพฤติกรรมอาการนี้มาเป็นส่วนหนึ่งของการวิเคราะห์โรค (1,4)

รูปที่ 3 แสดง grocery cart sign

รูปที่ 3 แสดง grocery cart sign

การรักษา มี 2 วิธีหลัก ๆ ในการรักษา ได้แก่

1) การรักษาแบบผ่าตัด

จากหลายงานศึกษาแนะนำว่า ในระยะเริ่มต้นของโรค หรือในช่วงที่อาการยังไม่รุนแรง แนะนำให้รักษาแบบไม่ผ่าตัดก่อน แต่ถ้าอาการไม่ดีขึ้น มีอาการทางระบบประสาทรุนแรงขึ้น หรือมีอาการตลอดเวลา แนะนำให้เข้ารับการรักษาโดยการผ่าตัด (5)

2) การรักษาแบบไม่ผ่าตัด (1,3,5)

2.1) การรักษาทางยา ได้แก่ กลุ่มยาบรรเทาอาการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) หรือ กลุ่มยาลดปวด เป็นต้น

2.2) การรักษาโดยการฉีดยาสเตียรอยด์เข้าที่โพรงกระดูกสันหลัง

2.3) การรักษาทางกายภาพบำบัด ได้แก่ การรักษาโดยการจัด ดัด ดึงกระดูกโดยนักกายภาพบำบัด การใช้เครื่องอัลตราซาวด์หรือเลเซอร์ เพื่อลดอาการอักเสบของเนื้อเยื่อ การใช้เครื่องดึงหลัง และที่สำคัญที่สุดของการรักษาทางกายภาพบำบัด คือ การออกกำลังกาย มีทั้งการยืดกล้ามเนื้อ และการเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ เป็นต้น

ในบทความนี้ ขอแนะนำท่ายืดกล้ามเนื้อหลังเพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นของกล้ามเนื้อหลัง และสามารถช่วยบรรเทาอาการปวดได้ ง่าย และปลอดภัย ซึ่งผู้อ่านสามารถทำได้ด้วยตนเอง หรือสามารถแนะนำคนที่บ้านได้

ท่าที่ 1 การยืดกล้ามเนื้อหลัง โดยการโน้มตัวไปด้านหน้า

รูปที่ 4 การยืดกล้ามเนื้อหลัง โดยการโน้มตัวไปด้านหน้า

รูปที่ 4 การยืดกล้ามเนื้อหลัง โดยการโน้มตัวไปด้านหน้า

ท่าเริ่มต้น: นั่งคุกเข่า

ท่ายืด: โน้มตัวไปด้านหน้าพร้อมกับเหยียดแขน ค่อย ๆ โน้มไปข้างหน้าเรื่อย ๆ ช้า จนรู้สึกตึงพอดี ไม่ตึงจนเจ็บ จากนั้นค้างไว้ นับ 1-10 วินาที แล้วค่อย ๆ เหยียดตัวตรง ทำ 5 ครั้ง/รอบ ทำ 3 รอบ หรือน้อยกว่าเท่าที่ไม่กระตุ้นอาการ

ท่าที่ 2 การยืดกล้ามเนื้อหลังส่วนล่าง ในท่าเข่าชิดอก

รูปที่ 5 การยืดกล้ามเนื้อหลังส่วนล่าง ในท่าเข่าชิดอก

รูปที่ 5 การยืดกล้ามเนื้อหลังส่วนล่าง ในท่าเข่าชิดอก

ท่าเริ่มต้น: นอนหงายตั้งเข่าสองข้าง

ท่ายืด: กรณีตึงหลัง หรือปวดมาก ให้ยืดกล้ามเนื้อทีละข้าง ดังรูปบน โดยการใช้มือกอดเข่าทีละข้างชิดอกจนรู้สึกตึงพอดี ไม่ตึงจนเจ็บ จากนั้นขยับเข่าชิดอกเป็นจังหวะเบา ๆ 50 ครั้ง/รอบ ทำ 2 รอบ หรือน้อยกว่าเท่าที่ไม่กระตุ้นอาการ

กรณีปวดไม่มาก หรือฝึกยืดเข่าทีละข้างมาแล้ว ใช้มือกอดเข่าทั้งสองข้างพร้อมกัน ชิดอกเท่าที่ความตึงพอดี ไม่ตึงจนเจ็บ จากนั้นขยับเข่าชิดอกเป็นจังหวะเบา ๆ 50 ครั้ง/รอบ ทำ 2 รอบ หรือน้อยกว่าเท่าที่ไม่กระตุ้นอาการ

เรียบเรียงโดย กภ. กนกวรรณ พลสา

เอกสารอ้างอิง

  1. Katz JN, Zimmerman ZE, Mass H, Makhni MC. Diagnosis and management of lumbar spinal stenosis: a review. JAMA. 2022;327(17):1688-99.
  2. Orita S, Inage K, Eguchi Y, Kubota G, Aoki Y, Nakamura J, Matsuura Y, Furuya T, Koda M, Ohtori S. Lumbar foraminal stenosis, the hidden stenosis including at L5/S1. Eur J Orthop Surg Traumatol. 2016;26:685-93.
  3. Bagley C, MacAllister M, Dosselman L, Moreno J, Aoun SG, El Ahmadieh TY. Current concepts and recent advances in understanding and managing lumbar spine stenosis. F1000Res. 2019;8.
  4. Lee BH, Moon SH, Suk KS, Kim HS, Yang JH, Lee HM. Lumbar spinal stenosis: pathophysiology and treatment principle: a narrative review. Asian Spine J. 2020;14(5):682.
  5. Lee SY, Kim TH, Oh JK, Lee SJ, Park MS. Lumbar stenosis: a recent update by review of literature. Asian Spine J. 2015;9(5):818-28.
Views: 36,375
Share
4

Related posts

พฤศจิกายน 20, 2026

ท่าบริหารสำหรับภาวะข้อไหล่ติด (Adhesive capsulitis หรือ Frozen shoulder)


Read more
พฤศจิกายน 16, 2026

Landing จาก Boulder อย่างไรไม่ให้เจ็บการลงพื้นและการรับมือเมื่อลงพลาด


Read more
พฤศจิกายน 9, 2026

การดูแลป้องกันภาวะรองช้ำสำหรับการเล่นกีฬา


Read more
พฤศจิกายน 6, 2026

ปวดข้อศอกด้านใน(Medial Epicondylitis) อย่าปล่อยไว้ให้เรื้อรัง


Read more

ศูนย์กายภาพบำบัด เชิงสะพานสมเด็จพระปิ่นเกล้า

198/2 ถนนสมเด็จพระปิ่นเกล้า,
แขวงบางยี่ขัน เขตบางพลัด กรุงเทพฯ 10700
โทรศัพท์ : 0-63-520-5151

ศูนย์กายภาพบำบัด ศาลายา

999 ถนนพุทธมณฑลสาย 4
ต.ศาลายา อ.พุทธมณฑล นครปฐม 73170
โทรศัพท์ : 0-2441-5450 โทรสาร : 0-2441-5454
  • Facebook
  • YouTube
© Faculty of Physical Therapy, Mahidol University.