วิธีการทดสอบเบื้องต้นด้วยตนเองว่ามีอาการปลอกหุ้มเอ็นอักเสบ (de Quervain Tenosynovitis) หรือไม่ ?

วิธีทดสอบว่าท่านมีอาการดังกล่าวหรือไม่ด้วยตนเองง่าย ๆ โดยสังเกตว่ามีอาการเจ็บที่ข้อมือด้านนอก (ฝั่งนิ้วหัวแม่มือ) ขณะทำกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การบิดผ้า กวาดบ้าน ฯลฯ หรือไม่ มีการบวม ร่วมกับรู้สึกอุ่นหรือปวดตุบ ๆ นั่นคืออาการแสดงที่บ่งชี้ถึงการอักเสบ ร่วมกับการทดสอบด้วยการทดสอบ มี 2 วิธี

1. เริ่มจากใช้มือข้างปกติ จับที่นิ้วโป้งของด้านที่มีอาการไว้ จากนั้นออกแรงกระดกข้อมือไปทางนิ้วก้อย (ดังรูปภาพ A) ถ้ามีอาการที่ข้อมือฝั่งนิ้วหัวแม่มือมากขึ้น แสดงว่าผลการทดสอบเป็นบวก
2. เริ่มจากกำนิ้วโป้งเข้าหานิ้วก้อย แล้วใช้นิ้วทั้ง 4 นิ้ว กำโอบรอบนิ้วโป้ง จากนั้นออกแรงกระดกข้อมือไปทางนิ้วก้อย (ดังรูปภาพ B) ถ้ามีอาการที่ข้อมือฝั่งนิ้วหัวแม่มือมากขึ้นแสดงว่าผลการทดสอบเป็นบวก (1,2)

ซึ่งผลการทดสอบที่เป็นบวกนั้นหมายความว่ามีอาการแสดงของการอักเสบของปลอกหุ้มเอ็นข้อมือนั่นเอง

รูปภาพ A

รูปภาพ B

วิธีการดูแลตนเองเบื้องต้น

เมื่อท่านทดสอบด้วยตนเองเบื้องต้นแล้วพบว่ามีอาการปลอกหุ้มเอ้นข้อมืออักเสบ เบื้องต้นให้ทำการบรรเทาอาการอักเสบโดยการประคบแผ่นเย็นที่บริเวณข้อมือที่ปวด (2) ครั้งละ 15-20 นาที วางได้บ่อยครั้งตามที่ต้องการ และหลีกเลี่ยงการใช้งานมือข้างที่มีอาการสักระยะหนึ่งจนกว่าอาการปวดจะลดลง ร่วมกับการออกกำลังกายเพื่อเพิ่มการเคลื่อนไหวของข้อมือ และเพิ่มกำลังของกล้ามเนื้อแขน (3,4)  และถ้าหากท่านทำการดูแลตนเองเบื้องต้นแล้วอาการยังไม่บรรเทาลง แนะนำให้พบแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดเพื่อรับการตรวจประเมินและรับการรักษาต่อไป

ท่าออกกำลังกายสำหรับ de Quervain Tenosynovitis

ท่าที่ 1: หงายมือข้างที่มีอาการขึ้น ใช้อีกมือหนึ่งจับเข้าที่ฝ่ามือ แล้วออกแรงดึงฝ่ามือในทิศเข้าหาลำตัว จนรู้สึกตึงที่แขนท่อนล่างด้านหน้า ทำค้างนาน 10 วินาที ทำซ้ำ 10 ครั้ง เพื่อยืดกล้ามเนื้อด้านหน้าแขน

ท่าที่ 2: คว่ำมือข้างที่มีอาการลง ใช้อีกมือจับเข้าที่ฝ่ามือ แล้วออกแรงดึงฝ่ามือในทิศเข้าหาลำตัว จนรู้สึกตึงที่แขนท่อนล่างด้านหลัง ทำค้างนาน 10 วินาที ทำซ้ำ 10 ครั้ง เพื่อยืดกล้ามเนื้อด้านหลังแขน

ท่าที่ 3: ถือขวดน้ำที่มีน้ำอยู่ (ปริมาณน้ำขึ้นอยู่กับความสามารถของแต่ละคนที่ไม่รู้สึกหนักจนเกินไปและทำต่อเนื่องได้10 ครั้ง) กระดกข้อมือลงช้า ๆ และกระดกข้อมือขึ้นช้า ๆ  ทำซ้ำ 10 ครั้ง เพื่อเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อแขน

ท่าที่ 4: ตั้งมือดังรูป จากนั้นออกแรงกระดกข้อมือลงไปทางนิ้วก้อย เมื่อรู้สึกตึงที่ข้อมือด้านนอก (ฝั่งนิ้วหัวแม่มือ) แต่ไม่ตึงจนมีอาการปวด แล้วจึงกลับสู่ท่าเริ่มต้น ทำซ้ำ 10 ครั้ง เพื่อยืดเอ็นกล้ามเนื้อฝั่งหัวแม่มือ

ท่าที่ 5: ทำมือให้อยู่ลักษณะจีบมือ แล้วนำหนังยางมาครอบไว้ที่นิ้วดังรูป จากนั้นออกแรงกางนิ้วทุกนิ้วออก และหุบนิ้วมาในท่าจีบทำซ้ำ 10 ครั้ง ทำต่อเนื่อง ไม่ต้องค้าง เพื่อเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อฝ่ามือ

ท่าที่ 6: หงายมือดังรูป จากนั้นออกแรงให้ปลายนิ้วหัวแม่มือและนิ้วก้อยมาจรดกัน ทำซ้ำ 10 ครั้ง แล้วกลับสู่ท่าเริ่มต้น เพื่อเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อฝ่ามือ

เรียบเรียงโดย กภ.กมลวรรณ เพราเพริศภิรมย์

เอกสารอ้างอิง

1. O’Neil CJ. De Quervain tenosynovitis. In: Frontera WR, Silver JK, Rizzo TD, editors. Essentials of physical medicine and rehabilitation: musculoskeletal disorder, pain, and rehabilitation. 3rd ed. Philadelphia: Elsevier; 2015. p. 136-9.
2. Stonnington MJ. Wrist and hand. In: Buschbacher RM, Braddom RL editors. Practical guide to musculoskeletal disorders: diagnosis and rehabilitation. 2^nd ed. USA: Butterworth-Heinemann; 2002. P. 177-8.
3. Howell ER. Conservative care of de Quervain’s tenosynovitis/ tendinopathy in a warehouse worker and recreational cyclist: a case report. J Can Chiropr Assoc. 2012 Jun;56(2):121-7.
4. Rabin A, Israeli T, Kozol Z. Physiotherapy management of people diagnosed with de Quervain’s disease: A case series. Physiother Can. 2015 Aug;67(3):263-7.