ผู้สูงอายุรู้ทันก่อนล้ม ตอนที่ 1 ‘รู้หรือไม่ว่าตนเองเสี่ยงล้ม’

ปี พ.ศ. 2564 ประเทศไทยจะเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ (Aged Society) และในปี พ.ศ. 2574 จะเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุระดับสุดยอด (Super-aged society) พัชราพรรณ กิจพันธ์¹ จากบทความประเทศไทยสู่สังคมผู้สูงอายุ (Aging society in Thailand) ได้อธิบายคำว่าสังคมผู้สูงอายุตามคำนิยามขององค์การสหประชาชาติหรือ UN ว่า “ประเทศใดที่มีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไป เป็นสัดส่วนเกินร้อยละ 10 หรืออายุ 65 ปีขึ้นไป เกินร้อยละ 7 ของประชากรทั้งประเทศ ถือว่าประเทศนั้นได้ก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ และหากมีประชาการที่อายุ 60 ปีขึ้นไปเป็นสัดส่วนมากกว่าร้อยละ 28 ของประชากรทั้งหมด หรือ 65 ปีขึ้นไปมากกว่าร้อยละ 20 ของประชากรทั้งหมด ถือว่าประเทศนั้นเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุระดับสุดยอด”  หนึ่งในผลกระทบจาการที่ประเทศไทยก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ คือ ค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพ ที่พบว่าเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว จาก 25,315 ล้านบาท ในปี พ.ศ. 2523 เป็น 434,974 ล้านบาท ในปี พ.ศ. 2548 หรือเพิ่มขึ้น 17.2 เท่าในช่วง 25 ปี เฉพาะค่าใช้จ่ายของภาครัฐ เพิ่มจาก 7,576 ล้านบาทเป็น 143,775 ล้านบาทในช่วงเวลาดังกล่าว จากผลกระทบที่เกิดขึ้นทางภาครัฐจึงให้ความสนใจและจัดทำนโยบายด้านการดูแลผู้สูงอายุ

การเป็นผู้สูงอายุที่มีคุณภาพนั้นแน่นอนว่าต้องห่างไกลจากโรคต่าง ๆ การออกกำลังกายที่เหมาะสมและการตรวจสุขภาพประจำปีจึงเป็นสิ่งที่ควรทำอย่างยิ่ง นอกจากห่างไกลโรคต่าง ๆ แล้ว ผู้อ่านทราบหรือไม่ว่าการระวังล้มในผู้สูงอายุเป็นสิ่งจำเป็นมากเช่นกัน เพราะการพลัดตกหกล้มในผู้สูงอายุมีอุบัติการณ์ที่เพิ่มขึ้นทุกปี โดยในปี พ.ศ. 2556-2559 มีจำนวนผู้สูงอายุที่บาดเจ็บแจ้งขอใช้บริการระบบการแพทย์ฉุกเฉินเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง เฉลี่ยกว่า 5 หมื่นครั้ง/ปี หรือกว่า 140 ครั้ง/วัน² ผู้สูงอายุที่อายุมากกว่า 65 ปี มีโอกาสเสี่ยงล้มถึงร้อยละ 28-35 ต่อปี และเมื่ออายุมากกว่า 70 ปี จะเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 32-42 ต่อปี³ การพลัดตกหกล้มจึงถูกจัดเป็นปัญหาสำคัญมากในกลุ่มผู้สูงอายุ ซึ่งส่งผลให้คุณภาพชีวิตลดลง เกิดความพิการ ต้องพึ่งพาอาศัยผู้อื่น และทำให้อัตราการเสียชีวิตของผู้สูงอายุเพิ่มสูงขึ้น แต่จากการศึกษาของนิพา ศรีช้าง⁴ พบว่า การล้มในผู้สูงอายุสามารถป้องกันได้ ด้วยการประเมินความเสี่ยง ปรับเปลี่ยน และแก้ไขปัจจัยเสี่ยงหลาย ๆ อย่าง ซึ่งสามารถลดการพลัดตกหกล้มได้ร้อยละ 25-30 โดยจะลดจำนวนผู้สูงอายุที่ล้มได้ ประมาณปีละ 750,000-900,000 ราย หรือมากกว่า 5 ล้านคน ภายใน 5 ปี บทความนี้จึงได้หยิบยกเครื่องมือคัดกรองความเสี่ยงล้มมาให้ผู้อ่านได้ลองสำรวจตนเองว่ามีโอกาสเสี่ยงล้มหรือไม่ โดยเป็นการสำรวจข้อมูลเกี่ยวกับตัวท่าน การทานยา และสภาพแวดล้อมในบ้าน ดังนี้

หากได้ผลว่าคุณมีความเสี่ยงในการล้มสูง แนะนำว่าควรปรึกษาแพทย์ประจำคลินิกผู้สูงอายุ หรือนักกายภาพบำบัดเพื่อเข้ารับการตรวจประเมินที่ละเอียดมากยิ่งขึ้น รับคำแนะนำวิธีการดูแลตนเอง และวิธีการออกกำลังกายที่เหมาะสม แต่สำหรับใครที่ยังไม่มีความเสี่ยงล้ม ผู้เขียนขอแสดงความยินดีด้วย แต่อย่างไรก็ตามไม่อยากให้ชะล่าใจ คุณควรแบ่งเวลาเพื่อมาออกกำลังกาย หมั่นดูแลสุขภาพอย่างสม่ำเสมอ เมื่อคุณอายุย่างเข้า 60 ปี คุณก็จะสามารถบอกใคร ๆ ได้ว่าคุณเป็นผู้สูงอายุที่มีคุณภาพ เมื่อคุณอยู่สบาย ลูกหลานก็พลอยอยู่สบาย ลองนึกภาพตามเล่น ๆ ในภาพนั้นคุณมีส่วนร่วมในการทำกิจกรรมของครอบครัว มีรอยยิ้มและเสียงหัวเราะร่วมกัน คุณว่ามันมีความสุขมาก ๆ เลย จริงไหมล่ะ

เรียบเรียงโดย กภ.เบญจวรรณ แซ่เล้า

เอกสารอ้างอิง

1. พัชราพรรณ กิจพันธ์. กองแผนงานและวิชาการ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. ประเทศไทยสู่สังคมผู้สูงอายุ. วารสารอาหารและยา 2561; ฉบับเดือนกันยายน-ธันวาคม: หน้า4- 6.
2. กองบรรณาธิการวอยซ์ออนไลน์. การเตือนภัย ผู้สูงอายุพลัดตกหกล้ม สาเหตุการตายอันดับ 2 [อินเตอร์เน็ต]. 2561 [เข้าถึงเมื่อ 2562 ต.ค. 16]. เข้าถึงได้จาก http://www.voicetv.co.th/read/H1hCR06fQ
3. มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย (มสผส.). ยากันล้ม. คู่มือป้องกันการหกล้มในผู้สูงอายุ. 2559: หน้า6.
4. นิพา ศรีช้าง, ลวิตรา ก๋าวี. สำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. รายงานการพยากรณ์การพลัดตกหกล้มของผู้สูงอายุ (อายุ60ปีขึ้นไป) ในประเทศไทย ปีพ.ศ. 2560-2564. เผยแพร่ปี 2560: หน้า6.
5. Thiamwong L, Thamarpirat J, Maneesriwongul W, Jitapunkul S. Thai falls risk assessment test (Thai-FRAT) developed for community-dwelling Thai elderly. J Med Assoc. 2008 Dec 1;91(12):1823.
6. Cwikel JG, Fried AV, Biderman A, Galinsky D. Validation of a fall-risk screening test, the Elderly Fall Screening Test (EFST), for community-dwelling elderly. Disabil Rehabil. 1998 Jan 1;20(5):161-7.