“ขึ้นเครื่องบินอย่างไรให้สนุก ลุกนั่งสบาย”

ในปัจจุบัน การเดินทางด้วยเครื่องบินถือเป็นหนึ่งในตัวเลือกของเหล่านักเดินทาง เนื่องจากการโดยสารเครื่องบินนั้นสะดวกสบาย รวดเร็ว และราคาไม่แตกต่างจากการเดินทางวิธีอื่น โดยเฉพาะหากมีช่วงโปรโมชั่นต่าง ๆ ประกอบกับวิถีชีวิตของผู้คนในปัจจุบันที่มักชอบออกเดินทางท่องเที่ยวไปยังสถานที่ใหม่ ๆ เพื่อเปิดโลกทัศน์ของตนเองให้กว้างไกลมากขึ้น ทำให้การเดินทางโดยเครื่องบินนั้นถือเป็นเรื่องใกล้ตัวสำหรับทุกคน ซึ่งเป็นที่ทราบกันดีว่าบนเครื่องบินนั้นมีพื้นที่จำกัด ดังนั้นอาจทำให้เกิดปัญหาทางสุขภาพตามมาได้ อาทิเช่น อาการปวดหลัง ปวดคอ ปวดเมื่อยตามร่างกาย รวมไปถึงอาจมีอาการบวมบริเวณขาและเท้าได้ เพราะหากเรายิ่งเดินทางไปในประเทศที่ห่างไกลจากประเทศไทยไปมากเท่าไรก็ยิ่งใช้เวลาบนเครื่องบินนานขึ้นเท่านั้น บทความนี้จะแนะนำวิธีการดูแลตนเองเมื่อต้องเดินทางด้วยเครื่องบินในระยะเวลานาน ๆ เพื่อนำไปประยุกต์ใช้ในการเตรียมความพร้อมและเพื่อลดอาการเจ็บปวดตามส่วนต่าง ๆ ของร่างกายก่อนที่จะเดินทางถึงจุดหมายปลายทาง

ภาวะที่ร่างกายเราต้องอยู่ในท่านั่งนาน ๆ นั้น อาจทำให้เกิดอาการปวดกล้ามเนื้อ อีกทั้งยังทำให้เกิดแรงกระทำกับกระดูกสันหลัง ข้อต่อต่าง ๆ ถูกจำกัดการเคลื่อนไหวชั่วขณะ และมีผลทำให้การไหลเวียนของเลือดภายในร่างกายมีปัญหา และหากต้องนั่งนาน ๆ อยู่บนเครื่องบินซึ่งมีแรงกดอากาศต่างจากบนภาคพื้นดิน ประกอบกับมีแรงกระแทกจากการลงจอดซึ่งมีผลต่อหมอนรองกระดูกสันหลัง (1) ก็ยิ่งทำให้นักเดินทางทั้งหลายต้องให้ความสำคัญกับการเตรียมร่างกายของตนเองให้พร้อมก่อนออกเดินทางโดยเครื่องบินกันมากขึ้น

วิธีดูแลตนเองเมื่อเดินทางด้วยเครื่องบิน (2, 3)

1. ยืดกล้ามเนื้อเพื่อลดตึง และเพื่อเพิ่มการไหลเวียนเลือดบริเวณร่างกายส่วนล่าง ให้เริ่มจากขณะอยู่ในท่านั่ง เท้าทั้งสองข้างวางบนพื้น วางมือขวาบนหัวเข่าซ้ายด้านนอก จากนั้นบิดลำตัวไปทางซ้ายจนรู้สึกตึง ค้างไว้ประมาณ 10-30 วินาที ทำ 3-4 ครั้ง หรือจนกว่าจะรู้สึกตึงลดลง จากนั้นเปลี่ยนมาทำอีกด้านหนึ่ง และให้เพิ่มการหมุนคอและศีรษะไปด้านที่บิดตัวไปด้วย

2. ขยับขาเล็กน้อยช่วยลดบวม ท่าเตรียมคือให้ถีบปลายเท้าลงและเหยียดปลายเท้าออกไปให้มากที่สุด หมุนข้อเท้าทั้งสองข้างเป็นวงกลมไปทางตามเข็มนาฬิกา 30 ครั้ง และทวนเข็มนาฬิกา 30 ครั้ง

3. สวมใส่เสื้อผ้าให้สบาย ไม่รัดแน่น เพราะการใส่เสื้อผ้าที่คับหรือรัดแน่นจนเกินไปจะทำให้การไหลเวียนเลือดในร่างกายไม่เป็นปกติ (4)
4. พกอุปกรณ์เสริม เพิ่มความสบาย ให้พกหมอนรองคอหรือผ้าผืนเล็กไว้เมื่อจะเดินทางโดยเครื่องบิน โดยใช้หมอนรองคอขณะนั่งหรือนอนนาน ๆ เพื่อลดแรงกดทับกระดูกคอและช่วยปรับให้กระดูกคออยู่ในแนวที่เหมาะสมขณะหลับ และอาจใช้ผ้าผืนเล็กวางไว้ระหว่างก้นกบกับพนักเก้าอี้เพื่อลดอาการปวดหลังจากการนั่งนาน ๆ ได้

5. แค่ขยับ เท่ากับออกกำลังกาย ให้ลองใช้วิธีการลุกเดินไปเข้าห้องน้ำบ้างเป็นระยะ ๆ เพื่อเป็นการปรับเปลี่ยนอิริยาบถและช่วยลดอาการปวดเมื่อยจากการการนั่งนาน ๆ ไปได้บ้าง อีกทั้งยังช่วยลดการกลั้นปัสสาวะอันจะนำมาซึ่งปัญหาทางสุขภาพอื่น ๆ ได้ด้วย
6. โยกย้ายส่งท้ายเที่ยวบิน อาจใช้จังหวะขณะยืนต่อคิวก่อนลงจากเครื่องบิน กำมือทั้งสองข้าง ยกแขนซ้ายไปทางขวา ยกแขนขวาขึ้นมาดันบริเวณศอกข้างซ้าย พร้อมทั้งบิดลำตัวไปทางขวาให้รู้สึกตึง ค้างไว้ 10-30 วินาที จากนั้นสลับทำอีกด้าน สำหรับผู้ที่มีอาการปวดหลังให้ทำท่าประสานมือสองข้างแล้วเหยียดแขนขึ้นด้านบนเหนือศีรษะค้างไว้ 10-30 วินาที จากนั้นเดินย่ำเท้าทั้งสองข้างสลับไปมาอยู่กับที่ เพื่อเป็นการยืดกล้ามเนื้อขาและปลุกกระตุ้นร่างกายให้พร้อมต่อการเดิน ภายหลังจากการนั่งเป็นเวลานาน

วิธีการดูแลตนเองที่ได้กล่าวมานั้น สามารถนำไปประยุกต์ใช้กับการเดินทางไกลด้วยวิธีอื่นได้ด้วยเช่นกัน เพราะหากเราเตรียมร่างกายให้พร้อมก่อนถึงที่หมาย จะสามารถลดความกังวลต่อปัญหาสุขภาพต่าง ๆ ลงได้ ท่านจะสนุกและมีความสุขกับการเดินทางท่องเที่ยวอย่างแน่นอน

เรียบเรียงโดย กภ. อังสุนี มีศรีสุข

เอกสารอ้างอิง

1. นิว นิว.วิธียืดเส้นระหว่างขึ้นเครื่องบิน. วารสาร JIBjib. กรุงเทพ; เมษายน 2562: หน้า 92.
2. Aggarwal NN. Low backache in aircrew and evaluation and disposal. Ind J Aerospace Med. 2001;45(2).
3. Page P. Current concepts in muscle stretching for exercise and rehabilitation. Int J sports Phys Ther. 2012 Feb;7(1):109-119.
4. Yoo Wg. Effect of wearing tight pants on the trunk flexion and pelvic tilting angles in the stand to sit movement and a seated posture. J Phys Ther Sci. 2016 Jan;28(1): 93-95.