การจัดท่านอนทางกายภาพบำบัดสำหรับเด็กกลุ่มอาการดาวน์ (Lying position for Down’s syndrome)

กลุ่มอาการดาวน์ (Down’s syndrome) เป็นโรคที่เกิดจากความผิดปกติของสารพันธุกรรมที่เป็นมาแต่กำเนิด¹ โดย

• เด็กจะมีสารพันธุกรรมของโครโมโซมแท่งที่ 21 เกินมา
• สามารถพบได้ทุกเชื้อชาติทั่วโลก
• ในประเทศไทยพบทารกแรกเกิดที่เป็น Down’s syndrome ประมาณ 1,000 คนต่อปี หรือ ประมาณ 3 คนต่อวัน

ปัญหาทางระบบกระดูกและกล้ามเนื้อทางกายภาพบำบัด^1-2

• ความตึงตัวกล้ามเนื้อมีลักษณะกล้ามเนื้ออ่อนปวกเปียก (Hypotone muscle)
• มีโอกาสการเกิด SIDS (Sudden Infant Death Syndrome) หรือ โรคไหลตายในทารกในท่านอนได้ง่าย
• เด็กประมาณ 10-30% มีข้อต่อระหว่างกระดูกสันหลังส่วนคอข้อที่ 1 กับ ข้อที่ 2 หลวมกว่าปกติซึ่งส่วนใหญ่แล้วจะไม่มีอาการ แต่มีเด็กประมาณ 10% ที่จะมีอาการแสดงออกมาเป็นภาวะคอเอียง
• มีโอกาสพบภาวะข้อต่อสะโพกเคลื่อนหรือหลุด

การป้องกันและการแก้ไขทางกายภาพบำบัด: การจัดท่านอนในเด็กเล็ก^3-4

การนอน สำหรับเด็กถือว่าเป็นปัจจัยสำคัญ การที่เด็กมีชั่วโมงการนอนหลับที่เพียงพอจะช่วยส่งเสริมพัฒนาการ ทั้งนี้การจัดท่าทางมีส่วนสำคัญในการป้องกันโรคการตายโดยฉับพลัน หรือที่เรียกกันว่า SIDS (Sudden Infant Death Syndrome) โดยเฉพาะการ นอนคว่ำซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการกดทับจมูกปากจนขาดอากาศหายใจ

การจัดท่าในท่านอนหงาย

จัดศีรษะและไหล่ยกขึ้นมาด้านหน้าด้วยหมอนหรือผ้าม้วน จัดขาให้อยู่ในท่างอเข่าและสะโพก

การจัดท่าในท่านอนตะแคง

เมื่อจัดเด็กอยู่ในท่านอนตะแคง จัดแขนทั้งสองไปด้านหน้าเพื่อเด็กสามารถนำมือทั้งสองมาเล่นกันง่ายขึ้น แขนท่อนล่าง งอเข่าและสะโพกด้านบนโดยจัดให้มีหมอนหรือผ้าม้วนมารองรับตลอดแนวของขา เมื่อจัดท่านี้จะทำให้เด็กผ่อนคลายขึ้น

การจัดท่าในท่านอนคว่ำ

– ใช้หมอน เบาะรูปลิ่ม หรือ ผ้าม้วนเป็นทรงกระบอก โดยความสูงของหมอนหรือผ้าม้วนควรสูงพอดีกับต้นแขน วางบริเวณอกและต้นแขนทำให้แขนของเด็กอยู่ด้านหน้าดีขึ้น และส่งเสริมการยกศีรษะดีขึ้น
– กรณีที่ขาของเด็กมีลักษณะอ่อนปวกเปียก จัดขาทั้งสองข้างให้เข้าหากัน โดยใช้เบาะ หรือถุงทราย ประคองด้านนอกของขาทั้งสอง

เรียบเรียงโดย กภ. สรญา สระทองเทียน

เอกสารอ้างอิง

1. Sherman SL, Allen EG, Bean LH, Freeman SB. Epidemiology of Down syndrome. Ment Retard Dev Disabil Res Rev. 2007; 13(3):221-7.
2. Marcus CL, Keens TG, Bautista DB, von Pechmann WS, Ward SL. Obstructive sleep apnea in children with Down syndrome. Pediatrics. 1991 Jul 1; 88(1):132-9.
3. Hines S, Bennett F. Effectiveness of early intervention for children with Down syndrome. Ment Retard Dev Disabil Research Rev. 1996;2(2):96-101.
4. American Academy of Pediatrics. Positioning and sudden infant death syndrome (SIDS): Update task force on infant positioning and SIDS. Pediatrics .1996; 98(6):1216-8.