หลักการและเหตุผล

ความผิดปกติของระบบเวสติบูลาร์ เป็นภาวะทางสุขภาพที่พบได้ในประชากรทุกช่วงวัย โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ ซึ่งส่งผลให้เกิดอาการเวียนศีรษะ บ้านหมุน การทรงตัวลดลง และการเดินผิดปกติ อันส่งผลกระทบต่อการดำรงชีวิตประจำวันและคุณภาพชีวิตโดยรวม ทั้งยังเพิ่มความเสี่ยงต่อการหกล้ม ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของการบาดเจ็บ การเข้ารับรักษาในโรงพยาบาล และภาวะพึ่งพิงในระยะยาว

ข้อมูลเชิงระบาดวิทยาระบุว่า อัตราการเกิดอาการเวียนศีรษะเพิ่มขึ้นตามอายุ โดยประมาณหนึ่งในสี่ถึงหนึ่งในสามของประชากรอายุ 65 ปีขึ้นไปมีอาการเวียนศีรษะอย่างน้อยหนึ่งชนิด และในกลุ่มอายุมากกว่า 85 ปีพบอาการเวียนศีรษะมากกว่าครึ่งของประชากร นอกจากนี้ยังมีรายงานว่าพบความชุกในเพศหญิงสูงกว่าเพศชายอย่างต่อเนื่อง ภาวะดังกล่าวก่อให้เกิดภาระต่อระบบสุขภาพและสังคมอย่างมาก ทั้งในด้านการรักษาพยาบาล ค่าใช้จ่าย และภาวะทุพพลภาพที่ตามมา

นักกายภาพบำบัดมีบทบาทสำคัญในการประเมิน คัดกรอง วินิจฉัยและให้การรักษาโรค Benign paroxysmal positional vertigo (BPPV) และช่วยฟื้นฟูการฝึกการคงตัวของสายตา (gaze stabilization) การฝึกเพื่อให้ลดการตอบสนองของระบบประสาทจากการได้รับสิ่งกระตุ้นซ้ำ (habituation) การฝึกการทรงตัวและการเดินในผู้ป่วยที่มีปัญหาระบบเวสติบูลาร์อื่น ๆ ที่ได้รับการวิจิจฉัยจากแพทย์ นอกจากนี้ยังคัดกรองและแยกภาวะเวียนศีรษะจากต้นคอ (cervicogenic dizziness) ออกจากโรคจากระบบเวสติบูลาร์ รวมไปถึงให้การรักษาอย่างเหมาะสม นอกจากนี้หากมีอาการแสดงใด ๆ ที่บ่งชี้ถึงความรุนแรงของโรคที่มากขึ้นหรือมีอาการทางระบบอื่น ๆ ร่วมด้วย นักกายภาพบำบัดควรส่งต่อผู้ป่วยให้ผู้เชี่ยวชาญได้อย่างเหมาะสม

ในปัจจุบัน องค์ความรู้ด้าน vestibular rehabilitation มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ทั้งแนวทางเวชปฏิบัติ (clinical guidelines) แนวทางการรักษาอื่น ๆ ที่หลากหลาย เครื่องมือประเมินสมัยใหม่ ทำให้บุคลากรวิชาชีพจำเป็นต้องได้รับการพัฒนาและทบทวนความรู้ให้เป็นปัจจุบันอย่างต่อเนื่อง เพื่อเพิ่มศักยภาพในการให้บริการและรองรับความซับซ้อนของผู้ป่วยในคลินิกจริง

กำหนดการอบรมครั้งนี้ประกอบด้วยเนื้อหาครอบคลุมทุกมิติ ได้แก่ กายวิภาคและสรีรวิทยาของระบบการทรงตัว การคัดกรองทางคลินิก การประเมินการทรงตัวและการเดิน การวินิจฉัยและการรักษาภาวะ BPPV การแยกสาเหตุของอาการเวียนศีรษะ ตลอดจนหลักการรักษาและแนวทางเวชปฏิบัติล่าสุด พร้อมทั้งมีการอบรมเชิงปฏิบัติการ (hands-on practice) และการวิเคราะห์กรณีศึกษา เพื่อให้ผู้เข้าร่วมสามารถนำทักษะไปประยุกต์ใช้ในงานบริการได้อย่างมีประสิทธิภาพ

คณะกายภาพบำบัด มหาวิทยาลัยมหิดล เล็งเห็นถึงความจำเป็นในการเพิ่มพูนความรู้และทักษะของบุคลากรด้านกายภาพบำบัดให้สอดคล้องกับพัฒนาการทางวิชาการและความต้องการบริการสุขภาพของประชาชน จึงได้จัดทำโครงการอบรมเชิงปฏิบัติการ “Update Vestibular Rehabilitation and Physical Therapy” เพื่อยกระดับคุณภาพการให้บริการ ส่งเสริมการใช้หลักฐานเชิงประจักษ์ และพัฒนาศักยภาพนักกายภาพบำบัดในการจัดการผู้ป่วยที่มีความผิดปกติของระบบการทรงตัวอย่างรอบด้านและเป็นมาตรฐาน

---

วัตถุประสงค์

• เพื่อเสริมสร้างความรู้ด้านกายวิภาคและสรีรวิทยาของระบบการทรงตัวที่เกี่ยวข้องกับกลไกของอาการเวียนศีรษะและการทรงตัว
• เพื่อพัฒนาทักษะในการคัดกรองอาการอันตราย (red flags) และแยกสาเหตุของอาการเวียนศีรษะในบริบทคลินิก
• เพื่อเพิ่มความสามารถในการประเมินระบบการทรงตัว ได้แก่ oculomotor exam, balance assessment และ gait assessment ตามหลักฐานเชิงประจักษ์
• เพื่อพัฒนาความชำนาญในการประเมินและรักษาภาวะ Benign Paroxysmal Positional Vertigo (BPPV) ด้วยเทคนิคที่เหมาะสมและเป็นมาตรฐาน
• เพื่อพัฒนาทักษะการออกแบบโปรแกรมฟื้นฟูระบบเวสติบูลาร์ เช่น gaze stabilization, habituation และ balance training ตามแนวทางเวชปฏิบัติล่าสุด
• เพื่อเสริมสร้างความสามารถในการวิเคราะห์กรณีศึกษาและประยุกต์ใช้ความรู้ในการดูแลผู้ป่วยแต่ละรายอย่างเหมาะสม
• เพื่อส่งเสริมการใช้หลักฐานเชิงประจักษ์ (evidence-based practice) ในการฟื้นฟูผู้ป่วยที่มีปัญหาการทรงตัวในงานบริการคลินิก

---

กลุ่มเป้าหมาย

• นักกายภาพบำบัดและบุคคลากรทางการแพทย์ทั่วประเทศ
• คณาจารย์และนักกายภาพบำบัดคณะกายภาพบำบัด มหาวิทยาลัยมหิดล

วันที่จัดอบรม

• วันที่ 19 มีนาคม 2569 เวลา 8.00 – 16.45 น. และ วันที่ 20 มีนาคม 2569 เวลา 8.30 – 16.00 น.

สถานที่อบรม

• อบรมภาคบรรยายในรูปแบบออนไลน์ผ่าน Webinar (ผ่านระบบ Zoom) และ Onsite Workshop อบรม ณ คณะกายภาพบำบัด มหาวิทยาลัยมหิดล ศาลายา